De STEnen

De Gedenkstenen in Apeldoorn zijn zwarte granieten stenen (10 x 15 cm) met daarin de naam, leeftijd en plaats van overlijden gegraveerd. Zie de foto rechts (de term 'vermoord' zal worden vervangen door 'omgebracht'). Daarmee wijkt Apeldoorn, tezamen met enkele andere steden in Nederland, af van de bekende 'Struikelstenen'. Hieronder vindt u de redenen waarom wij voor een andere uitvoering hebben gekozen.


de keuze voor de granieten stenen

De werkgroep heeft besloten gedenkstenen in eigen beheer te laten maken, vanwege diverse bezwaren tegen de ‘gewone’ Struikelstenen. De belangrijkste redenen op een rij:

  • Kosten: met €150,- per Struikelsteen incl. overhead zouden de kosten op zo’n €60.000,- komen.

  • Dat geeft veel werk (en tijd) om zoveel geld binnen te halen

  • Het is niet te verantwoorden tegenover de armlastige, gedecimeerde Joodse gemeentes in de regio (de Joodse gemeente van Deventer kan niet eens haar eigen sjoel terugkopen); het voortbestaan van het nog levende Jodendom is evenzeer belangrijk als ‘overwinning’ op het nazisme en het eren van de vermoorden;

  • Wij hebben daarom ook besloten om, naast de keuze voor goedkopere stenen, 10% van het geld, dat voor het financieren van de gedenkstenen, zelf wordt binnengehaald te doneren aan de twee Joodse gemeenten in De Stedendriehoek;

  • Wij willen zeker niet de nabestaanden verplicht laten bijdragen aan een gedenksteen (de Joden moesten in de oorlog ook al zelf hun Jodenster en het treinticket naar de gaskamers zelf betalen), dus onnodig extra kosten maken moet voorkomen worden.

  • Duurzaamheid: het messing verweert erg snel (er ontstaat een bruine kleur, de glans verdwijnt), de tekst is al gauw onleesbaar, wat veel onderhoud vraagt;

  • Plaatsing: Er leven bezwaren binnen de Joodse gemeenschap tegen de Struikelstenen, omdat er overheen gelopen wordt (in de oorlog werd ook over de Joden heen gelopen).Daarom leggen wij de gedenkstenen zo dicht mogelijk tegen een gevel of voortuin aan, voor zover dat mogelijk is.Ook dit kunnen wij zelf bepalen omdat we de gedenkstenen in eigen beheer laten maken en leggen.

  • Diefstalgevoeligheid: er zijn al vele gevallen van diefstal van de messing Struikelstenen (onlangs nog in Zutphen), omdat het er uitziet al koper of goud; afgezien van de extra kosten voor vervanging is het vooral heel erg pijnlijk voor de nabestaanden;

  • Tijdsduur en planning: Struikelstenen brengen vele jaren wachten met zich mee (terwijl er steeds minder directe nabestaanden zijn), er nauwelijks controle over de planning is, wat erg onhandig is mbt eigen clustering van stenen en flexibiliteit. Daarnaast plant dhr. Demnig ook rustig op Joodse feestdagen (zijn argument: ‘Daar hielden de nazi’s ook geen rekening mee”…) waardoor vroom-joodse nabestaanden soms niet kunnen komen;

  • Tekst: Wij willen graag een andere standaard tekst dan de Struikelstenen;

  • Uniformiteit: De werkgroep heeft nu een natuurstenen uitvoering met gegraveerde tekst gekozen en als prototype laten maken. Mooier, veel duurzamer en tegelijk veel goedkoper. We hopen de kosten voor alleen de steen rond de €26.000 te kunnen houden (410x €63,25 inclusief de eerder genoemde 10% ). Bij de afname van Struikelstenen zouden wij met de zelfde rekenmethode (410x €132 inclusief de 10%) op  €54.120 komen; een verschil van 50% aan kosten. Het College van B&W heeft geen bezwaar tegen de afwijking van de Struikelstenen, en heeft de werkgroep de vrijheid gegeven voor deze Gedenksteen-uitvoering te kiezen.


Gedenksteen